سخنرانی دکترتنهائی درموسسه باقرالعلوم-اردیبهشت ماه1386
 

دين گريزي وتمايلات ديني نوجوانان وجوانان
 
 

بررسي نظريه هاي عمده جامعه شناسي،روانشناسي واسلامي تبيين كننده :::

 
بدون اینکه نیازی به تحقیق باشد تجربه هاي روزانه به ما نشان مي دهد كه گرايش به دين در جامعه كاسته شده است، يا اشكال جديدي از دين گرايي در جامعه رواج یافته است، شكل دين و گرايش به دين در جامعه در حال تغيير است. در گذر زمان شكل دين، اهداف و گرايشات قدسي دين كم و زياد شده، ولي همواره گرايشات ديني وجود داشته است. دين اساساً جزئي از تمدن و فرهنگ بشر است، بنابراين همواره وجود داشته و از جمله ويژگيهاي رواني بشر دين مي باشد؛ زيرا كه هيچ وقت نمي تواند بدون فهم جهان زندگي كند، هر انساني بايد خود و پيرامون خود را بشناسد و بتواند آن را تعريف كند، بفهمد و به آن عمل كند.
انیشتن در تعريف علم مي گويد؛ كار انسان اين است كه جهان نامنظم را تعريف كند و بتواند آن را به صورت منظم تبيين كند. بنابراين خاصيت انسان به قول دكتر فرانکل (frankl) معنايابي مي باشد، زیرا با معنا یابی می توان حتی بدترین بیماریهای روانی را درمان کرد. دين نيز همين معنا را دارد. فرد با دين به دنبال تعريف خود و جهان و رابطۀ اين دو با هم است، نظريه هاي جامعه شناختي، روانشناختي و تبيين هاي ديني همه همين موضوع را مطرح مي كنند.
 

پيشينه برخي از كوشش‌ها و فعاليت‌هاي آموزشي، پژوهشي، نگارشي، انتشاراتي و اجرايي استادفرهیخته جناب آقای دكتر امير آشفته تهراني جهت آشنایی هرچه بیشتراین عزیزبه حضورتان معرفی میگردد.
 

ويژگي انسان اين است كه مي‌فهمد و موجودي متفكر است. او مي‌تواند خود، محيط، جهان و زندگي‌ را مورد مطالعه قرار دهد. از ايده‌آل زندگي، آفرينش و همه چيز سؤال بپرسد و عمده تفاوت او با حيوان همين است. به تعبير ماكس شلر:

«حيوانات داراي فضاي جهاني ( World-space ) نيستند، بلكه صرفا از فضاي محيطي يا پيراموني، ( Environmental space ) برخوردارند و اين فقط انسان است كه مي‌تواند از خويشتن گامي فراتر نهد و به مطالعه و شناختن همه چيز، حتي خودش بپردازد،يعني مي‌تواند حتي خودش را موضوع مطالعه قرار دهد.»

همين انگيزه سبب شده است كه بشر به منابع معرفتي علم و فلسفه دست يابد، معرفت خود را منظم كند و به قانون‌مندي جهان و انسان برسد.

بررسي و نقد كتاب جامعه‏شناسي ديني 

دكتر سيدمحمدثقفي در ابتداي بحث خود اشاره می کند به كتاب جامعه‏شناسي ديني نخستين اثري است كه در اين حوزه، توسط يك استاد ايراني انتشار يافته است و از آنجا كه اين كتاب در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و بالاتر در دانشگاه تدريس شده و مي‏شود، بررسي و نقد آن حائز اهميت است.
او خاطر نشان كرد اين كتاب شامل سه بخش است كه در دو بخش نخست، به مباحث عام جامعه‏شناسي ديني اشاره مي‏كندو در بخش سوم، همين مطالعه با تأكيد بر دين اسلام ادامه مي‏يابد.
 

بررسي و نقد كتاب جامعه‏شناسي ديني 

دكتر سيدمحمدثقفي در ابتداي بحث خود اشاره می کند به كتاب جامعه‏شناسي ديني نخستين اثري است كه در اين حوزه، توسط يك استاد ايراني انتشار يافته است و از آنجا كه اين كتاب در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و بالاتر در دانشگاه تدريس شده و مي‏شود، بررسي و نقد آن حائز اهميت است.
او خاطر نشان كرد اين كتاب شامل سه بخش است كه در دو بخش نخست، به مباحث عام جامعه‏شناسي ديني اشاره مي‏كندو در بخش سوم، همين مطالعه با تأكيد بر دين اسلام ادامه مي‏يابد.

بررسي و نقد كتاب جامعه‏شناسي ديني 

دكتر سيدمحمدثقفي در ابتداي بحث خود اشاره می کند به كتاب جامعه‏شناسي ديني نخستين اثري است كه در اين حوزه، توسط يك استاد ايراني انتشار يافته است و از آنجا كه اين كتاب در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و بالاتر در دانشگاه تدريس شده و مي‏شود، بررسي و نقد آن حائز اهميت است.
او خاطر نشان كرد اين كتاب شامل سه بخش است كه در دو بخش نخست، به مباحث عام جامعه‏شناسي ديني اشاره مي‏كندو در بخش سوم، همين مطالعه با تأكيد بر دين اسلام ادامه مي‏يابد.
 

بررسي و نقد كتاب جامعه‏شناسي ديني 

دكتر سيدمحمدثقفي در ابتداي بحث خود اشاره می کند به كتاب جامعه‏شناسي ديني نخستين اثري است كه در اين حوزه، توسط يك استاد ايراني انتشار يافته است و از آنجا كه اين كتاب در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و بالاتر در دانشگاه تدريس شده و مي‏شود، بررسي و نقد آن حائز اهميت است.
او خاطر نشان كرد اين كتاب شامل سه بخش است كه در دو بخش نخست، به مباحث عام جامعه‏شناسي ديني اشاره مي‏كندو در بخش سوم، همين مطالعه با تأكيد بر دين اسلام ادامه مي‏يابد.

دکتر تنهایی در سال 1981 دکترای خود را از ایالات متحده در رشته جامعه شناسی و تحت نظر پروفسور بلومر بنیانگذار مکتب کنش متقابل نمادین ،در آمریکا دریافت نمود .

دکتر تنهایی در دانشگاههای مختلف ایران از جمله دانشگاه های شیراز ،تربیت مدرس و دیگر دانشگاههای دولتی سابقه تدریس داشته و از سال 65 نیز به صورت پیوسته در مقاطع کارشناسی ،کارشناسی ارشد و دکترا در دانشگاه آزاد اسلامی به تدریس پرداخته اند . ایشان درطول این مدت علاوه بر تدریس ،سمت های متعددی از جمله معاون پژوهشی دانشگاه آزاد کرمان ،رئیس دانشکده علوم انسانی اراک،رئیس دانشکده تحصیلات تکمیلی اراک ، رئیس دانشکده تحصیلات تکمیلی واحد تهران مرکزو رئیس مجتمع دانشگاهی ولی عصر را بر عهده داشته اند و هم اکنون مدیر مسئول انجمن تخصصی جامعه شناسی واحد آشتیان می باشند.

ایشان برای اولین بار در سال 71 بحث جامعه شناسی علوی را مطرح کرده و در سال 74 نخستین سلسله مقالات مرتبط با این موضوع را منتشر نمودند.

در ذیل ، نقطه نظرات ایشان ،در مورد جامعه شناسی دینی و جامعه شناسی علوی از نظرتان می گذرد :

موضوع :دین
ماكس‏وبر نمونة جامعه‏شناسانة خوبي براي دين خلاق است. اگرچه دوركيم بر نيروهاي يكپارچه‏كننده جامعه تأكيد داشت اما وبر بود كه بيشتر به نيروهاي حركت‏دهنده جامعه و تبديل‏كننده شرايط فرهنگي علاقمند بود. ريشه و خاستگاه فرهنگ عقلاني و مدرن در تاريخ تمدن از مشغله‏هاي اصلي وبر بود.
مطالعات تجربي اوليه‏اش او را با مسائل كار و استخدام در آلمان غربي يعني جايي كه كارگران پروتستان آلماني و كارگران كاتوليك لهستاني دربرابر هم قرار گرفته بودند آشنا كرد. اين مطالعه نشان داد كه درگيري در اين مسئله صرفاً در منافع مادي ريشه ندارد بلكه از جهان‏بيني‏هاي نمادين متفاوت نشأت مي‏گيرد. او قصدش را از طريق بررسي تأثير دين در خلق فرهنگ، دنبال كرد. در كتاب مشهورش تحت عنوان «اخلاق پروتستان و روح سرمايه‏داري» ،باپي‏گيري ريشه‏هاي جهان سرمايه‏دارانه، سختكوشي و امر مدرن را در پايان قرون وسطي  مطرح كرد كه رياضت‏گرايي اين‏جهاني پروتستاني در رشد سريع و موفقيت بي‏نظير سرمايه‏داري تأثير داشت

فرهنگ پدیده ای متغیر است که درمرور زمان تغییرمی کند ، یکی از موءلفه های فرهنگ باور هایی دینی وعمل به آنها است بنا براین اینان نیزمشمول این قاعده تغییر فرهنگ گردیده وباگذشت ایام تغییرخواهند نمود.
عصر حاضرکه به عصر صنعت وتکنولوژی معروف است ،به اعتراف جامعه شناسان روی فرهنگ وباورهای دینی جوامع تاثیر عمیقی داشته است ومی توان ادعا کردکه فرهنگ وباورهای دینی جوامع را بکلی دگرگون نموده است ،از جمله تغییراتی که رخ داده است دردین داری وانجام مناسک دینی مردم می باشد ؛حتی بعضی ادعا نموده اند که دوران کار کرد دین وباورهای دینی به پایان رسیده است. اما آنچه درعمل مشاهده می شود برخلاف این ادعا است؛زیرا در خارج جامعه ی بدون باور واعتقاد دینی یافت نمی شود؛ بارزترین نمونه کشورهای تازه استقلال تافته ازجماهیرشوروی سابق هستند که درحدودهفتاد سال ازانجام مناسک دینی ممنوع بودند،کسی حق ابراز واظهاردینداری را نداشت؛ اما وقتی استقلال خودرابدست آوردند دیده شد که خود را دین دارمی دانند.

فهم اجتماعی از دین _ مصاحبه با دکتر حسن محدثی

فصل نو : فهم اجتماعی از دین چیست ؟

دکترمحدثی : قبل از این که پاسخی بدهم باید به خود سوال بپردازم و معنا و مفهوم آن را روشن کنم. وقتی می پرسیم "فهم اجتماعی" از چیزی معین چه گونه است و یا چیست، قاعدتا منظور ما باید این باشد که مردم عموما چه درکی از آن پدیده دارند. اگر منظورتان این باشد(که من در این مورد دچار تردیدم) در جواب باید سوال را بیش تر باز کنم. یعنی در پاسخ به این که مردم عموما دین را چه معنی می کنند و چه طور می فهمند؟ باید بگویم کدام مردم؟ چون هر قشری از اقشار گوناگون جامعه دین را جور خاصی تعریف می کند. می بینید که پاسخ گفتن به چنین پرسشی اصلا آسان نیست و نیاز به دست کم یک تحقیق میدانی مفصل دارد.

دکتر تنهایی

کارکردهای اجتماعی عرفان عملی در يگانگی و صلح جهانی

در بیست ویکمین جلسه از سری جلسات سخنرانی علمی ماهانه موسسه گفت‌وگوی ادیان که با حضور عده‌ای از علاقه‌مندان به مباحث دين‌پژوهی برگزار شد، دکتر حسین تنهایی به بررسی کارکردهای اجتماعی عرفان عملی در يگانگی و صلح جهانی پرداخت.
دکتر تنهایی در ابتدای سخنان خود گفت: جامعه بشری هر روز به سوی وحدت میل می‌کند و این یک ضرورت تاریخی است که منافع جامعه آن را ایجاب می‌کند. توجه به وحدت در ادیان هم وجود داشته است. همه ادیان بزرگ جهان به ظهور نوعی از مهدویت اعتقاد دارند، البته با نام‌های متفاوت. در فلسفه‌های قدیم هم وضع به همین منوال بوده است. اینها همه نشانه آن است که انسان از پراکندگی بیم دارد. وحدت به شکل آرزویی در فطرت بشری دمیده شده است و آرزوی فلسفه، ادیان، و متفکران جامعه‌شناسی است. اما متاسفانه مردم نمی‌توانند فرهنگ‌های مختلف را براحتی بپذیرند. به اعتباری هر کس فکر می‌کند دنیا از آن طریقی که خودش دیده، درست است.