دين خلاق: ديدگاه ماكس وبر - گرگوري باوم /  ترجمه : دکتر عباس کاظمی
 

موضوع :دین
ماكس‏وبر نمونة جامعه‏شناسانة خوبي براي دين خلاق است. اگرچه دوركيم بر نيروهاي يكپارچه‏كننده جامعه تأكيد داشت اما وبر بود كه بيشتر به نيروهاي حركت‏دهنده جامعه و تبديل‏كننده شرايط فرهنگي علاقمند بود. ريشه و خاستگاه فرهنگ عقلاني و مدرن در تاريخ تمدن از مشغله‏هاي اصلي وبر بود.
مطالعات تجربي اوليه‏اش او را با مسائل كار و استخدام در آلمان غربي يعني جايي كه كارگران پروتستان آلماني و كارگران كاتوليك لهستاني دربرابر هم قرار گرفته بودند آشنا كرد. اين مطالعه نشان داد كه درگيري در اين مسئله صرفاً در منافع مادي ريشه ندارد بلكه از جهان‏بيني‏هاي نمادين متفاوت نشأت مي‏گيرد. او قصدش را از طريق بررسي تأثير دين در خلق فرهنگ، دنبال كرد. در كتاب مشهورش تحت عنوان «اخلاق پروتستان و روح سرمايه‏داري» ،باپي‏گيري ريشه‏هاي جهان سرمايه‏دارانه، سختكوشي و امر مدرن را در پايان قرون وسطي  مطرح كرد كه رياضت‏گرايي اين‏جهاني پروتستاني در رشد سريع و موفقيت بي‏نظير سرمايه‏داري تأثير داشت

دینداران مدرن در عصر جدید  

فرهنگ پدیده ای متغیر است که درمرور زمان تغییرمی کند ، یکی از موءلفه های فرهنگ باور هایی دینی وعمل به آنها است بنا براین اینان نیزمشمول این قاعده تغییر فرهنگ گردیده وباگذشت ایام تغییرخواهند نمود.
عصر حاضرکه به عصر صنعت وتکنولوژی معروف است ،به اعتراف جامعه شناسان روی فرهنگ وباورهای دینی جوامع تاثیر عمیقی داشته است ومی توان ادعا کردکه فرهنگ وباورهای دینی جوامع را بکلی دگرگون نموده است ،از جمله تغییراتی که رخ داده است دردین داری وانجام مناسک دینی مردم می باشد ؛حتی بعضی ادعا نموده اند که دوران کار کرد دین وباورهای دینی به پایان رسیده است. اما آنچه درعمل مشاهده می شود برخلاف این ادعا است؛زیرا در خارج جامعه ی بدون باور واعتقاد دینی یافت نمی شود؛ بارزترین نمونه کشورهای تازه استقلال تافته ازجماهیرشوروی سابق هستند که درحدودهفتاد سال ازانجام مناسک دینی ممنوع بودند،کسی حق ابراز واظهاردینداری را نداشت؛ اما وقتی استقلال خودرابدست آوردند دیده شد که خود را دین دارمی دانند.

فهم اجتماعی از دین _ مصاحبه با دکتر حسن محدثی

فصل نو : فهم اجتماعی از دین چیست ؟

دکترمحدثی : قبل از این که پاسخی بدهم باید به خود سوال بپردازم و معنا و مفهوم آن را روشن کنم. وقتی می پرسیم "فهم اجتماعی" از چیزی معین چه گونه است و یا چیست، قاعدتا منظور ما باید این باشد که مردم عموما چه درکی از آن پدیده دارند. اگر منظورتان این باشد(که من در این مورد دچار تردیدم) در جواب باید سوال را بیش تر باز کنم. یعنی در پاسخ به این که مردم عموما دین را چه معنی می کنند و چه طور می فهمند؟ باید بگویم کدام مردم؟ چون هر قشری از اقشار گوناگون جامعه دین را جور خاصی تعریف می کند. می بینید که پاسخ گفتن به چنین پرسشی اصلا آسان نیست و نیاز به دست کم یک تحقیق میدانی مفصل دارد.

دکتر تنهایی

کارکردهای اجتماعی عرفان عملی در يگانگی و صلح جهانی

در بیست ویکمین جلسه از سری جلسات سخنرانی علمی ماهانه موسسه گفت‌وگوی ادیان که با حضور عده‌ای از علاقه‌مندان به مباحث دين‌پژوهی برگزار شد، دکتر حسین تنهایی به بررسی کارکردهای اجتماعی عرفان عملی در يگانگی و صلح جهانی پرداخت.
دکتر تنهایی در ابتدای سخنان خود گفت: جامعه بشری هر روز به سوی وحدت میل می‌کند و این یک ضرورت تاریخی است که منافع جامعه آن را ایجاب می‌کند. توجه به وحدت در ادیان هم وجود داشته است. همه ادیان بزرگ جهان به ظهور نوعی از مهدویت اعتقاد دارند، البته با نام‌های متفاوت. در فلسفه‌های قدیم هم وضع به همین منوال بوده است. اینها همه نشانه آن است که انسان از پراکندگی بیم دارد. وحدت به شکل آرزویی در فطرت بشری دمیده شده است و آرزوی فلسفه، ادیان، و متفکران جامعه‌شناسی است. اما متاسفانه مردم نمی‌توانند فرهنگ‌های مختلف را براحتی بپذیرند. به اعتباری هر کس فکر می‌کند دنیا از آن طریقی که خودش دیده، درست است.